In het jaar 12 voor Christus kwamen de Romeinen naar onze streken. Ze wilden Germanië gaan veroveren. Dat was het woongebied van de Germanen dat aan de overkant van de Rijn lag. Hun veroveringsplan wilde echter niet echt vlotten. In het jaar 47 besloot keizer Claudius dat de Rijn dan maar de grens moest worden. Op de zuidoever bouwden de Romeinen een linie van forten en wachttorens. Deze versterkte grens heet de limes.*
Ons rivierengebied behoorde tot de Romeinse provincie Germania Inferior (Neder-Germanië), waarvan de hoofdstad en het hoofdkwartier in het tegenwoordige Duitsland lagen. Direct ten zuiden van de Rijn woonden de Bataven en de Cananefaten. Dat waren Germaanse stammen. Zij leverden hulptroepen aan het Romeinse leger. Behalve Germanen woonden er ook Kelten in Romeins ‘Nederland’.
De Romeinen legden een net van verharde wegen aan. Langs die wegen stonden mijlpalen, zodat je kon zien hoeveel Romeinse mijl je nog te gaan had tot aan de volgende plaats. Er waren maar twee plaatsen met stadsrecht: Ulpia Noviomagus (Nijmegen) en Forum Hadriani (Voorburg, bij Den Haag). Vooral in Limburg bouwden de Romeinen villa’s. Dat waren grote, stenen boerderijen. Ook bouwden ze badhuizen (thermen). In het Thermenmuseum in Heerlen zijn de resten van zo’n badhuis te zien. Het bestond uit wisselbaden, een sauna en een massageruimte.
De Romeinen brachten vrede en welvaart: de Pax Romana (‘Romeinse vrede’). Ze introduceerden nieuwe producten, zoals glaswerk, wijn, perziken, vijgen, druiven en kippenvlees. Hun aardewerk maakten ze op de draaischijf. Dat ging veel sneller dan met de hand. En het was heel wat mooier dan de potten die de Germanen kleiden! De Germanen uit het vrije Germanië, onder wie de Friezen, wilden die mooie Romeinse spullen wel hebben. Ze dreven handel met de Romeinen.
Coriovallum (Romeins Heerlen)
met op de voorgrond het badhuis.
© Thermenmuseum, Heerlen.
Maquette v.e. vroegere Romeinse villa.
© Limburgs Museum, Venlo.
De plaatselijke bevolking nam veel van de Romeinen over. Toen de Romeinen kwamen, waren de mensen die hier woonden nog ongeletterd. Veel Romeinen konden daarentegen lezen. Ze schreven briefjes door met een schrijfstift op een schrijfplankje in een laagje was te krassen. De bevolking van Romeins Nederland leerde Latijn spreken en soms ook schrijven.
Afgezien van de Bataafse Opstand in 69/70 hield de limes twee eeuwen stand. Maar vanaf circa 250 werd de grensverdediging lange tijd verwaarloosd. Germaanse krijgsbendes staken de Rijn over en plunderden het Romeinse gebied. Soms gingen ze er zelfs wonen. Na een periode van herstel is de Rijngrens omstreeks het jaar 400 definitief gevallen. Gallië, het voormalige woongebied van de Galliërs dat door de Romeinen was veroverd en geromaniseerd, werd in bezit genomen door de Germaanse Franken.
* Je spreekt het uit als /lie-mes/, met de klemtoon op de eerste lettergreep.
(Met dank aan het Thermenmuseum in Heerlen en het Limburgs Museum in Venlo voor het beschikbaar stellen van de afbeeldingen van Coriovallum resp. de Romeinse villa.)
De SURFSPINFOLDER De limes; de Rijn als grens van het Romeinse Rijk bestaat uit een tekst met vragen en een link naar een webpagina met de antwoorden.
Kosten: 1 euro per stuk (incl. btw, excl. portokosten). Bij afname van minimaal 20 stuks: 15% korting.
Voor informatie en bestellingen: stuur een e-mail naar info[at]surfspin.nl. Of bel Noordewind, 070-8874831
(harmonicaformaat, 29,7 x 42 cm, gevouwen 29,7 x 14 cm, fullcolourdruk, 170-grams papier)
|
SchoolTV: Romeinen in ons land (filmpje van 3:02 minuten).
Teleac: Op het spoor van Romeinen en Bataven, afl. 6. Over de westelijke limes (film van 24:03 min.). Teleblikaccount nodig!
Teleblik: filmpje over het Romeinse badhuis (1:21 min.). Teleblikaccount nodig!
Teleac: de invloed van de Romeinen op de Nederlandse taal (filmpje van 1.16 min.). Teleblikaccount nodig!
Meer info over de limes vind je op de website van het (voormalige) programmabureau de Limes.
Dieven in de tijd: met een tijdmachine naar de Romeinse tijd!
Surfspin: Noviomagus (Romeins Nijmegen).
Surfspin: Forum Hadriani (Romeins Voorburg).
Surfspin: het Romeinse marskamp op de Veluwe.
Surfspin: naar het vorige onderwerp van de Canon van Nederland: hunebedden.
Surfspin: naar het volgende onderwerp van de Canon van Nederland: Willibrord.
Surfspin: naar het keuzemenu Geschiedenis.
Naar het HOME van de Surfspin.
Geplaatst op 2 juni 2008, het laatst gewijzigd op 5 januari 2010.
