Gouden broche uit Dorestad,
gevonden in een oude waterput.
Foto: Rijksmuseum van Oudheden.>
Dorestad
rijke middeleeuwse handelsstad
home > geschiedenis > middeleeuwen > tijd van monniken en ridders
home > wereldoriëntatie > Nederland > provincies > Utrecht
Gouden broche uit Dorestad,
gevonden in een oude waterput.
Foto: Rijksmuseum van Oudheden.>
Dorestad
rijke middeleeuwse handelsstad
1300 jaar geleden, ver voordat Rotterdam ontstond, lag op de plaats van het stadje Wijk bij Duurstede de belangrijke handelsnederzetting Dorestad. Twee eeuwen heeft het bestaan. Archeologen hebben een deel van Dorestad opgegraven.
Waar de Neder-Rijn zich splitst in de Lek en de Kromme Rijn, ontstond al vroeg in de 7e eeuw de handelsnederzetting Dorestad. Dorestad lag op de grens van het Frankische en het Friese gebied. In het begin was Dorestad van de Franken, maar omstreeks 650 werd het van de Friezen. De Friezen stonden bekend als handelaars. Ze voeren met hun handelsschepen naar Engeland, Noord-Duitsland en Scandinavië.
De Franken werden steeds machtiger en omstreeks het jaar 700 kregen zij Dorestad weer in handen. Daarna begon de bloeiperiode van Dorestad. Het groeide uit tot een internationaal handelscentrum met ongeveer 2500 inwoners. Nu is dat weinig, maar toen was dat veel. Een belangrijkere plaats was er bij ons niet.Dorestad was een uitgestrekte nederzetting. Bij de splitsing van de Lek en de Kromme Rijn stond nog een oud Romeins castellum. Dat fort was koningsgoed van de Franken, want de Frankische vorsten beschouwden zichzelf als de opvolgers van de Romeinse keizers. Dorestad was een melkkoetje van de Frankische vorst. Hij liet er tol heffen. In het castellum hadden de Franken een kerk gebouwd. Van dit alles is niks meer over, want nog in de middeleeuwen is het castellum door de rivier verzwolgen. Trouwens, van heel Dorestad is niks meer te zien!
Ten noorden van het castellum lag op de linkeroever van de Kromme Rijn de handelswijk van Dorestad. Langs de rivier liep een weggetje, waaraan de houten huizen van de kooplieden stonden. De koopmanshuizen dienden ook als pakhuis. De erven van de koopmanshuizen liepen helemaal door tot aan de rivier. Daar lag een zandstrand, waar de schepen op de kant werden getrokken (er was dus geen kade met hijskranen en dobberende schepen). Het oeverland was vaak drassig en daarom waren er tussen de huizen en de rivier overal dammetjes aangelegd. Over deze dammetjes werd de handelswaar van en naar de huizen gebracht.
Dorestad was een stapelplaats, waar goederen uit alle windstreken werden opgeslagen. Uit het Rijnland kwamen producten als aardewerk, maalstenen, glaswerk, wijn en wapens. Uit Scandinavië kwamen spullen als pelzen, barnsteen en walrusivoor. Maar Dorestad was ook een overslagplaats, waar de vrachten van de rivierschepen uit het Rijnland werden overgeslagen (overgeladen) op zeeschepen die naar Engeland voeren, of Noord-Frankrijk, Noord-Duitsland of Scandinavië. De schepen namen ook handelswaar uit onze omgeving mee, zoals het beroemde Friese laken.
Schoolplaat van J.H Isings uit 1927.
Achter de handelswijk lagen de boerderijen van Dorestad. Daarvan zijn alleen maar paalsporen* teruggevonden. Het waren grote boerderijen, met rieten daken en wanden van planken of met leem afgesmeerd vlechtwerk. Er werd niet alleen geboerd, maar er werkten ook leerlooiers, ijzersmeden, bronsgieters, timmerlieden en andere ambachtslieden.
Toen het Frankische Rijk na de dood van Karel de Grote verzwakte, roken de Vikingen hun kans. In 834 werd Dorestad voor het eerst geplunderd, en in de jaren daarna zouden ze ieder jaar terugkomen. Keizer Lodewijk de Vrome besloot om Dorestad en het Hollands-Zeeuwse kustgebied dan maar in leen te geven aan twee Deense Vikinghoofdmannen, in de hoop dat zij het gebied tegen andere Vikingen zouden beschermen!* Maar ook daarna is Dorestad nog verschillende keren door Vikingen geplunderd, voor het laatst in 863. Tegen die tijd had Dorestad zijn positie als handelscentrum al verloren. De rol van Dorestad werd later overgenomen door Deventer en Tiel.
* Paalsporen zijn verkleuringen in de bodem, waar de grote, dakdragende palen van de boerderijen waren ingegraven.
* Pas in 885 werden de Vikingen definitief uit hun Friese Vikingrijkje verdreven. Waarschijnlijk was de Friese graaf Gerulf hierbij betrokken. Hij was de stamvader van de Hollandse graven, dus een verre voorvader (de ‘über-opa’) van Floris de Vijfde.
Teleac: de Vikingen in Nederland (filmpje van 1:33 min.). Teleblikaccount nodig!
Teleac: fragment over Dorestad en de Kromme Rijn (2:55 min.). Teleblikaccount nodig!
Naar de website van het Rijksmuseum van Oudheden.
Naar de website van Museum Dorestad.
Surfspin: naar Willibrord, apostel van de Friezen.
Surfspin: naar de Vikingen, tikkeltje wild.
Naar het keuzemenu Geschiedenis.
Naar het HOME van de Surfspin.
© Surfspin 2009